1.2 Bietenzaad

versie: december 2020

1.2.1 Oppassen met bietenzaad

Bietenzaad bevat gewasbeschermingsmiddelen (fungiciden en soms ook het insecticide Force) en daarom is het advies om handschoenen te dragen bij het omgaan met het zaad. Bij het gebruik van pillenzaad, waar het insecticide Force in zit, mag het zaad niet bloot komen te liggen in verband met giftigheid voor vogels en zoogdieren. Uitzaai van gepilleerd zaad met insecticide (Force) is alleen toegelaten met behulp van precisiezaai. Zorg voor een goede bedekking van het zaad (gesloten zaaivoren) bij het zaaien en verwijder gemorst zaad om vogels en zoogdieren te beschermen. Resten van behandeld zaad mogen nooit worden verspreid of vervoederd aan dieren (bron: www.ctgb.nl).

1.2.2 Verzaaibaarheid

Alleen in het geval dat er vanuit de praktijk signalen komen dat er met een partij bietenzaad iets aan de hand is, zal een controle op verzaaibaarheid plaatsvinden.

De controle vindt zo nodig plaats over drie zaaimachines: Monosem, Monopill S en Monozentra. De eerste twee behoren tot het type binnenvuller, de laatste is een buitenvuller. De controle van binnenvullers gebeurt bij een rijsnelheid van 7 km/h. Bij een buitenvuller (Monozentra) is dat 5 km/h. Bij de beoordeling van de verzaaibaarheid is de norm dat tenmin­ste 95% van de cellen gevuld moet zijn met één zaadje. De zaadbreuk mag maximaal 2% bedragen. Zaadbreuk wordt bepaald door in het verzaaide zaad de halfnaakte en naakte zaden te tel­len. Voor andere machines verwijzen wij u voor verdere informatie en advies naar de fabri­kant of importeur.

1.2.3 Benodigde hoeveelheid zaaizaad

In onderstaande tabel kunt u bij een gekozen zaaiafstand nagaan hoeveel pakken à 100.000 zaden nodig zijn voor een bepaald oppervlakte. Het aantal eenheden zaad kunt u ook uitrekenen met de optie op de zaadbestelsite van Cosun Beet Company.

Tabel 1.2.1 Benodigde hoeveelheid zaaizaad (exclusief schep- of vulzaad).

te zaaien oppervlakte in hectare
zaaiafstand 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
15 cm 1,3 2,7 4,0 5,3 6,7 8,0 9,3 10,7 12,0 13,3
16 cm 1,3 2,5 3,8 5,0 6,3 7,5 8,8 10,0 11,3 12,5
17 cm 1,2 2,4 3,5 4,7 5,9 7,0 8,2 9,4 10,6 11,8
18 cm 1,1 2,2 3,3 4,4 5,6 6,7 7,8 8,9 10,0 11,1
19 cm 1,1 2,1 3,2 4,2 5,3 6,3 7,4 8,4 9,5 10,5
20 cm 1,0 2,0 3,0 4,0 5,0 6,0 7,0 8,0 9,0 10,0
21 cm 1,0 1,9 2,9 3,8 4,8 5,7 6,7 7,6 8,6 9,5
22 cm 0,9 1,8 2,7 3,6 4,5 5,5 6,4 7,3 8,2 9,1

Het is aan te raden goed notie te nemen van de gegevens op het officiële label op de ver­pakking en voor eventuele controle of claims deze labels minimaal tot na de campagne te bewaren.

Meer informatie over bietenzaad kunt u vinden in de Brochure Suikerbietenzaad, hoofdstuk 1.6.

1.2.4 Bewaaradvies overgebleven bietenzaad

Aan de meeste partijen suikerbietenzaad is het middel Vibrance SB toegevoegd ter bescherming van de kiemplant tegen schimmels. De toelating van dit middel is inmiddels beëindigd en de opgebruiktermijn loopt tot 1 juni 2021. De mogelijkheid tot herregistratie van het middel wordt onderzocht, maar de uitkomst is nog zeer onzeker. Dit betekent dat zaad wat met Vibrance SB is behandeld waarschijnlijk niet kan worden bewaard voor gebruik in 2022. Geadviseerd wordt daarom om niet meer zaad te bestellen dan met zekerheid kan worden uitgezaaid.

Tot en met zaaiseizoen 2017 werd geadviseerd om geen overgebleven geprimed bietenzaad te bewaren voor het volgende teeltseizoen, er was geen veilige methode voor bekend. In recent IRS-onderzoek (2015-2017) zijn uiteenlopende bewaarmethoden onderzocht. Twee methoden bleken het risico op achteruitgang van de kwaliteit van geprimed bietenzaad bij éénjarige bewaring te minimaliseren:

  1. het bewaren van suikerbietenzaad in een hermetisch afsluitbaar vat waarin bietenzaad wordt ingedroogd met silicagel;
  2. het bewaren van suikerbietenzaad in een afgesloten plastic zak bij -18°C.

In het onderzoek werden deze bewaarmethoden onder ongunstige veldomstandigheden (vroeg en diep zaaien) beproefd. Het opkomstverloop van zaad bewaard met deze methoden was vergelijkbaar met die van nieuw zaad. Bovendien bleef de werking van de actieve stoffen in het pillenzaad op peil. Het bleek dat voornamelijk vocht de kwaliteit van geprimed bietenzaad aanzienlijk kan verminderen. Voorkom daarom elke blootstelling aan vocht voor, tijdens en na het zaaien, anders kan de kwaliteit al aangetast zijn voordat het bietenzaad de bewaring in gaat. De luchtvochtigheid wordt vaak onderschat, in een geïsoleerde loods kan het vooral voor aangebroken originele verpakkingen al te vochtig zijn.

De geadviseerde bewaarmethoden zijn vooral van toepassing op zaad dat u wilt bewaren voor het volgende jaar. Indien u zaad in hetzelfde zaaiseizoen nog wilt gebruiken is het voldoende om dit droog in de originele verpakking te bewaren. Voor de langere bewaring hebben de bovenstaande methoden de meerwaarde dat de kiemenergie en actieve stoffen beter worden geconserveerd ten opzichte van alleen droog wegzetten. Daarnaast wordt met deze methoden tijdens de langere bewaring het risico op een aantasting van de kwaliteit door een hoge luchtvochtigheid geminimaliseerd. Zorg dat altijd duidelijk is welk ras bewaard wordt en wanneer het is ingezet; bijvoorbeeld door een kopie van het NAK-label duidelijk zichtbaar aan de buitenkant van een vat, ton of plastic zak te bevestigen. Dit geldt ook voor de eventuele veiligheidsinstructies.

De volgende aandachtspunten zijn van toepassing bij het uitvoeren van de bewaarmethoden:

  1. Hermetisch afsluitbaar vat met silicagel
  • Zorg dat het bietenzaad hermetisch kan worden afgesloten van de omringende lucht door een zuurkoolvat of weckfles te gebruiken (figuur 1.2.1). Zorg altijd dat er een intacte rubberen afsluiting in het deksel zit.

S:\IRS\POST\vanOverveld\Samengevoegde foto\Bewaring nr.2 - nr. 17.jpg

Figuur 1.2.1 Hermetisch afsluiten van de omringende lucht, links een zuurkoolvat (ook bekend als wijdmondvat of voerton), rechts een weckfles. Beiden hebben in het deksel een rubber dat voor een hermetische afsluiting van de omgeving zorgt.

  • Voeg een zak met silicagel toe, daarmee wordt het zaad ingedroogd. Tot een half pak overgebleven bietenzaad geeft 250 gram silicagel voldoende werking, voor hoeveelheden tussen een half en vol pak is 500 gram silicagel nodig (figuur 1.2.2). Sluit het vervolgens met het deksel af.
  • Gebruik zo droog mogelijke silicagel; nieuw uit de verpakking of bij hergebruik terugdrogen conform de aanwijzingen van de leverancier.

S:\IRS\POST\vanOverveld\Samengevoegde foto\Bewaring nr.18 - nr. 9.jpg

Figuur 1.2.2 Silicagel in een luchtdoorlatende zak van 250 gram, welke tot een half pak restzaad voldoende is, tussen een half en heel pak zijn twee zakjes nodig. Silicagel is verkrijgbaar in zakjes in verschillende formaten.

  • Zet dit vat in het donker weg, dat kan bijvoorbeeld in de kelder of op kamertemperatuur.
  • Let op dat het zaad niet in een ruimte (bijvoorbeeld op zolder) wordt bewaard, waarbij het in de zomer erg warm (>35°C) kan worden. Dan kan de kwaliteit alsnog aangetast worden.
  1. Afgesloten plastic zak bij -18°C
  • Gebruik een schone stevige plastic zak zonder beschadigingen, zodat er geen vocht uit de lucht op het bietenzaad kan condenseren tijdens het bewaren en ontdooien.
  • Druk voor het afsluiten de lucht uit de plastic zak, dit verkleint de kans op het scheuren van het plastic en condensvorming binnen in de zak (figuur 1.2.3).

http://cos0mb1547.cosun.org/irs/pcache/10004/31/lt-bewaring_pillenzaad-15_11123.jpg

Figuur 1.2.3 Stevige goed afgesloten plastic zak zonder lucht.

  • Pillenzaad is behandeld met actieve stoffen, voorkom daarom dat pillenzaad in een vriezer in contact kan komen met levensmiddelen en houd het buiten bereik van kinderen.
  • Ontdooi het bietenzaad een dag voor het zaaien en open de plastic zak vlak voor zaaien, zo wordt condensvorming vanuit de lucht op het koude bietenzaad voorkomen.
  • Om scheuren van de plastic zak te voorkomen kan de zak met zaad in een box, doos of ton worden bewaard tijdens het invriezen.

Contactpersoon

Martijn Leijdekkers
Rassen / bewaring / interne kwaliteit

Mogelijk ook interessant